Duurzame energie.
- Wat wil de overheid?
- Hoeveel energiesubsidie kunt u ontvangen?
- Wilt u energiesubsidie aanvragen?
Bio-energie
- Wat is bio-energie?
- Welke technieken zijn er om biomassa te gebruiken?
- Wat levert biomassa op?
- Hoe zit het met de kosten?
- Is een open haard duurzaam?
- Hoe duurzaam is het verbranden van biomassa eigenlijk?
Aardwarmte
- Wat is aardwarmte?
- Wordt aardwarmte in Nederland gebruikt?
Energieopslag
- Wat is energieopslag?
- Hoe werkt energieopslag?
- Waar wordt energieopslag toegepast?
- Hoeveel moet energieopslag opleveren?
Waterkracht
- Is er energie te winnen uit waterkracht in Nederland?
- Hoeveel energie wekt water in Nederland op?
- Is waterkracht slecht voor de visstand?
Omgevingswarmte
- Wat is omgevingswarmte?
- Wat zijn warmtebronnen?
Groene stroom
- Wat is groene stroom?
- Uit welke schone energiebronnen is groene stroom samengesteld?
- Hoeveel groene stroom wordt in Nederland gebruikt?
- Is groene stroom hetzelfde als ecostroom?
- Kost groene stroom overal hetzelfde?
- Hoe komt groene stroom bij mij thuis?
- Waarom betaal ik evenveel energiebelasting op groene stroom als op 'grijze' stroom?
- Hoe weet ik of groene stroom echt 'groen' is?
- Kan ik voor groene stroom mijn eigen leverancier kiezen?
- Wat gebeurt er als ik wil veranderen van leverancier?
- Wat wil de overheid met groene stroom?
Algemeen
1. Hoeveel duurzame energie wordt in Nederland gebruikt?
In 2005 was 2,4 procent van het totale binnenlandse energieverbruik uit duurzame binnenlandse bronnen afkomstig. In 2004 was dat nog 1,8 procent. Deze toename wordt vooral veroorzaakt door de verdubbeling van het meestoken van biomassa in elektriciteitscentrales. Van die 2,4 is 1,8 procent afkomstig van biomassa. Windmolens zijn goed voor 0,5 procent, waterkracht zorgt voor 0,02 procent en zonne-energie tot slot 0,03 procent.
2. Wat wil de overheid?
De Nederlandse overheid probeert de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide terug te dringen. Het streven is daarom een verhoging van het aandeel duurzame energie tot 20 procent in 2020 (was 10 procent). Dit maakt onderdeel uit van het kabinetsprogramma 'Schoon en zuinig'.
3. Hoeveel energiesubsidie kunt u ontvangen?
Als u energie gaat opwekken via windmolens op land, zonnecollectoren of biogas kunt u vanaf 1 april in aanmerking komen voor een subsidie via de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE). Deze regeling valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Economische Zaken. Subsidie aanvragen kan via uitvoeringsinstantie SenterNovem.
Voor zonne-energie, krijgt u als producent 33 eurocent per Kilowatt vergoed. Voor wind op land is dit 2,8 eurocent per Kw. Voor verbranding van vaste biomassa, vergisting van GFT en mest-vergisting is dit 5,3 eurocent per Kw. Voor gas gaat het om 7 eurocent per kubieke meter.
Zie ook de website van Economische Zaken over dit onderwerp.
Meer informatie: dossier Zonne-energie
4. Wilt u energiesubsidie aanvragen?
Via SenterNovem kunt u vanaf 1 april een aanvraag indienen http://www.senternovem.nl/sde/aanvraagformulieren/index.asp.
Meer informatie: Subsidies.
Bio-energie
3. Wat is bio-energie?
Bio-energie is energie die is opgewekt uit plantaardig materiaal (biomassa). Veel biomassa is afval: denk bijvoorbeeld aan gft-afval, snoeihout, oud papier, rioolwaterzuiveringsslib en baggerspecie. Een tweede categorie biomassa bestaat uit snelgroeiende bomen en planten die speciaal geteelt worden om energie te leveren, zoals olifantengras, populier en wilg. We spreken dan van energieteelt. Mest van koeien, varkens of kippen wordt ook wel beschouwd als een vorm van bio-energie.
4. Welke technieken zijn er om biomassa te gebruiken?
- Vergisten
Bij vergisting zorgen micro-organismen voor de productie van biogas. Dit gas is een mengsel van methaan en kooldioxide. Biogas is geschikt voor verbranding in gasmotoren, maar kan ook door het verwijderen van de CO2 tot aardgas worden opgewerkt en aan het aardgasnet worden toegevoegd. In Nederland wordt op verschillende plaatsen mest of groente-, fruit en tuinafval (gft) vergist. Ook op stortplaatsen ontstaat biogas, het zogenaamde stortgas. In Nederland wordt dit op tal van plaatsen opgevangen en gebruikt.
- Verbranden
Verbranden is de meest toegepaste techniek voor het produceren van elektriciteit. In kolencentrales wordt bijgestookt met hout. De hierbij geproduceerde warmte wordt gebruikt. Op dit moment is er in het Brabantse Cuijk een hele energiecentrale actief die alleen op biomassa werkt.
- Vergassing
Bij vergassing wordt de biomassa (zonder zuurstof) omgezet in een gasvormige brandstof.
- Biofuels
Via verschillende technieken is het mogelijk om plantaardig materiaal om te zetten in brandbare vloeistoffen (biofuels). Door de relatief hoge energie-inhoud worden de meeste biofuels toegepast in de transportsector (auto's, bussen, tractoren).
5. Wat levert biomassa op?
In 2004 leverde elektriciteit opgewekt met bio-energie ruim 2,7 procent van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik.
6. Hoe zit het met de kosten?
Het bijstoken van hout in kolencentrales en de winning van stortgas voor elektriciteitsopwekking zijn al zonder financiële stimuleringsregelingen (zie Subsidies) rendabel. Ook het omwerken van stortgas naar aardgas en het opwekken van bio-energie uit afval in afvalverbrandingsinstallaties zijn rendabel. Op lange termijn kunnen ook de meeste andere vormen van bio-energie kosteneffectief worden.
7. Is een open haard duurzaam?
Niet elke vorm van bio-energie is ook duurzaam (dat wil zeggen schoon en onuitputtelijk). Het stoken van houtblokken is weinig efficiënt: veel warmte gaat rechtsreeks via de schoorsteen de buitenlucht in. Ook komen bij verbranding schadelijke stoffen vrij. Het stoken van houtblokken in een open haard is daarom niet aan te bevelen. Een speciale houtkachel of tegelkachel, waarbij het hout zo schoon mogelijk verbrand wordt, levert wel een nuttige bijdrage aan de toepassing van duurzame energie.
8. Hoe duurzaam is het verbranden van biomassa eigenlijk?
Daar wordt verschillend over gedacht. De overheid beschouwt bio-energie als duurzame energie. Weliswaar komt er bij verbranding CO2 vrij, maar diezelfde CO2 is kort daarvoor aan de atmosfeer onttrokken om organisch materiaal te vormen. Het saldo is dus precies nul. Bovendien raakt bio-massa vrijwel niet uitgeput en er komen betrekkelijk weinig vervuilende stoffen vrij. Sommige milieuorganisaties bijvoorbeeld beschouwen het verbranden van mest of slib in kolencentrales beslist niet als 'groen'. Zij stellen dat bij verbranding van slib milieubelastende stoffen vrij kunnen komen. Ook vinden zij dat de productie van mest meer energie kost (aan voedsel bijvoorbeeld of verwarming van stallen) dan het bij verbranding oplevert.
Aardwarmte
9. Wat is aardwarmte?
Aardwarmte is energie die onttrokken kan worden uit de aardkorst zelf. De hoeveelheid aardwarmte is enorm. De buitenste zes kilometer van de aardkorst bevat een hoeveelheid warmte die overeenkomt met 50.000 keer de energie van alle olie- en gasvoorraden in de wereld. Een ander woord voor aardwarmte is geothermische energie. Bekende voorbeelden van aardwarmtebronnen zijn geisers of warmwaterbronnen. De Romeinen maakten in hun badhuizen al gebruik van aardwarmte.
10. Wordt aardwarmte in Nederland gebruikt?
In Nederland is de temperatuur van de aardkorst te laag voor elektriciteitsproductie, maar de warmte is wel bruikbaar om bijvoorbeeld gebouwen of kassen te verwarmen. Dat gebeurt tot nu toe nog niet, afgezien van enkele thermische baden in kuuroorden. Dit heeft vooral te maken met de grote investeringsrisico's. Net als bij olie- en gasboringen valt niet met absolute zekerheid te voorspellen wat de energieopbrengst zal zijn. Op dit moment zijn wel enkele projecten in voorbereiding. In Nederland hebben het zuidwestelijk deel van Zuid-Holland en het noordwestelijk deel van Friesland de geschikte bodemstructuur voor aardwarmtewinning.
Energieopslag
11. Wat is energieopslag?
Zonnewarmte of winterkou kunnen ondergronds opgeslagen worden. Zo kan de winterkou gebruikt worden om in de zomer ruimtes te koelen. In de winter kan de zonnewarmte weer worden gebruikt voor verwarming. In beide gevallen wordt energie bespaard.
12. Hoe werkt energieopslag?
In zandlagen op 25 tot 100 meter diepte wordt in afzonderlijke putten warmte of koude bewaard. De putten liggen 50 tot 150 meter uit elkaar. Ertussenin bevind zich een warmtewisselaar. Die zorgt ervoor dat 's zomers overtollige warmte uit een gebouw wordt opgeslagen in de ene put. Tegelijk onttrekt de wisselaar kou aan de andere put. Met die kou wordt het gebouw gekoeld. Is het water niet koud genoeg, dan zorgt een koelmachine voor een verdere daling van de temperatuur. En omgekeerd, als in de winter het water niet warm genoeg is, kan een warmtepomp worden gebruikt.
13. Waar wordt energieopslag toegepast?
Het wordt toegepast voor koeling en verwarmingsdoeleinden in kantoorgebouwen, industrie en land- en tuinbouw. Op dit moment eist het nog teveel investeringen om het te gebruiken in woningen. Wellicht wordt dit in de toekomst wel mogelijk. Een algemene vuistregel is dat de toepassing economisch rendabel is als de koudevraag minimaal 100 kW bedraagt. Voor een doorsnee kantoorgebouw komt dat overeen met circa 1500 à 2000 m² bruto vloeroppervlak. Circa 90 procent van Nederland is geschikt voor de toepassing van energieopslag.
14. Hoeveel moet energieopslag opleveren?
In 2020 moet de hoeveelheid energie uit energieopslag zijn toegenomen tot het gasverbruik van circa 230.000 huishoudens. Dit is ongeveer 5 procent van de totale doelstelilng voor duurzame energie.
Waterkracht
15. Is er energie te winnen uit waterkracht in Nederland?
Waterkracht is energie die voornamelijk wordt gewonnen door stromend of vallend water. Het water drijft een trubine aan die gekoppeld is aan een generator. Deze generator is te vergelijken met een dynamo en wekt elektriciteit op. Waterkrachtcentrales die gebruik maken van vallend water, staan hoofdzakelijk in bergachtige streken. Ze hebben vaak een groot elektrisch vermogen. Doordat Nederland weinig hoogteverschillen kent, staat hier een ander soort centrale. Deze haalt zijn energie uit de enorme watermassa'a die in relatief korte tijd door de rivieren stromen. Deze soort heeft minder een stuk vermogen. Twee andere vormen van waterkracht zijn golfenergie en getijde-energie. De eerste soort maakt gebruik van de golfbewegingen op zee. De tweede soort ontstaat door stromingen in het water als gevolg van eb en vloed.
16. Hoeveel energie wekt water in Nederland op?
De waterkrachtcentrales in Nederland leverden in 2005 een bijdrage van 0,08 procent aan het Nederlandse elektriciteitsverbruik. Dat is vrij bescheiden. Ter vergelijking: In Europa komt op dit moment 20 procent van de elektriciteitsproduktie van waterkrachtcentrales. In Noorwegen wordt vrijwel alle electriciteit met waterkracht opgewekt. In 2005 waren er vijf waterkrachtcentrales in ons land: bij Hagestein, Maurik, Linne, Roermond en Alphen/Lith. In de Overijsselse Vecht is een microwaterkrachtinstallatie opgesteld. Verder hebben enkele particulieren kleine installaties.
17. Is waterkracht slecht voor de visstand?
Niet per se. Niet alle vissen overleven een tocht door de waterkrachtcentrale. Reden waarom bij een aantal centrales visgeleidingssystemen worden toegepast. Vissen worden dan via een zogeheten watertrap langs de centrale geleid. Bij de waterkrachtcentrale in de Maas bij Alphen is zo'n vistrap toegepast.
Omgevingswarmte
18. Wat is omgevingswarmte?
Omgevingswarmte is een term van diverse vormen van warmte die in een omgeving loskomen maar niet effectief gebruikt worden. Door middel van een warmtepomp kan de warmte op de juiste plek gebracht worden. De meeste warmtepompen worden toegepast in de woningbouw. Toepassing in de industrie en land- en tuinbouw levert echter de grootste besparing aan fossiele brandstoffen op.
19. Wat zijn warmtebronnen?
Warmtebronnen zijn overal voorhanden: de buitenlucht kan een bron zijn, net als oppervlaktewater of de bodem. Ook warmte uit bijvoorbeeld uitgaande ventilatie of afvalwarmte uit de industrie kan met een warmtepomp worden omgezet tot bruikbare warmte.
Groene stroom
20. Wat is groene stroom?
Groene stroom is duurzaam opgewekte elektriciteit. Dat kan zijn met behulp van windenergie, zonne-energie, biomassa-energie, of combinaties daarvan. Gewone ('grijze') elektriciteit daarentegen wordt opgewekt uit fossiele brandstoffen zoals aardgas, olie en steenkool. Bij de productie van gewone stroom komen schadelijke gassen vrij die het milieu aantasten. Eén daarvan is het broeikasgas CO2, dat bijdraagt aan klimaatverandering. In oktober 2004 hadden 3.000.000 huishoudens gekozen voor groene elektriciteit.
21. Uit welke schone energiebronnen is groene stroom samengesteld?
De Nederlandse groene stroom wordt voor 48 procent opgewekt met biomassa (cijfer 2004). Windenergie heeft een aandeel van 30 procent en 1 procent is afkomstig van waterkrachtcentrales. De rest wordt opgewekt met onder andere zonne-energie en energie uit afvalverbrandingsinstallaties. Voor geïmporteerde groene stroom liggen de cijfers iets anders: 72 procent wordt opgewekt met biomassa, 24 procent met waterkracht en voor 4 procent met windenergie.
22. Hoeveel groene stroom wordt in Nederland gebruikt?
De binnenlandse productie van duurzame elektriciteit bedroeg in 2007 6,0 procent van het totale elektriciteitsverbruik. In 2006 was dit percentage nog 6,5. Deze daling komt door een forse afname bij het meestoken van biomassa in elektriciteitscentrales.
23. Is groene stroom hetzelfde als ecostroom?
Duurzaam opgewekte elektriciteit wordt niet alleen onder de naam Groene Stroom verkocht. Andere merknamen zijn Ecostroom, Groene Energie en Natuurstroom. Het verschil tussen de diverse merken zit in de samenstelling. Sommige energiebedrijven bieden twee soorten aan: elektriciteit van de schoonste bronnen (zon, water en wind), of iets goedkopere elektriciteit van de wat minder schone bron biomassa. Alleen groene elektriciteit die een groencertificaat ('garantie van oorsprong', zie vraag 27) heeft ontvangen, mag worden verkocht als groene elektriciteit.
24. Kost groene stroom overal hetzelfde?
Nee, want de samenstelling bepaalt voor een groot deel de prijs van groene stroom. Dat komt omdat de ene vorm van opwekking duurder is dan de ander. Groene stroom is iets duurder dan gewone stroom. Op http://www.duurzame-energie.nl is een overzicht aanwezig van de specifieke kosten per aanbieder.
25. Waarom betaal ik evenveel energiebelasting op groene stroom als op 'grijze'stroom?
Tot voor kort hoefden consumenten voor groene stroom minder energiebelasting (oftwel energieheffing) te betalen dan voor 'gewone' (grijze) stroom. Op die manier wilde de overheid het kostenverschil tussen fossiele en duurzame energiebronnen verkleinen. Sinds 1 januari 2005 is dit verlaagde belastingtarief vervallen. In plaats van het stimuleren van de vraag naar groene stroom, wil het kabinet de productie van groene stroom bevorderen (zie ook vraag 30). De overheid hoopt dat energiebedrijven daardoor meer groene stroom gaan produceren, wat uiteindelijk weer beter is voor het milieu. De prijs van groene stroom blijft naar verwachting concurrerend met die van grijze stroom.
26. Hoe komt groene stroom bij mij thuis?
Gewoon via het huidige elektriciteitsnet. Groene stroom is immers dezelfde stroom die u nu ook gebruikt. Alleen zorgt het energiebedrijf ervoor dat die is opgewekt uit duurzame bronnen.
27. Hoe weet ik of groene stroom echt 'groen' is?
Als afnemer van groene stroom hebt u de garantie dat die stroom met behulp van duurzame bronnen is opgewekt. Zelf kunt u natuurlijk niet controleren of de meerprijs die u betaalt ook echt wordt besteed aan de opwekking van groene stroom. Daarom is een systeem van groencertificaten ingevoerd ('garanties van oorsprong'). Het systeem werkt als volgt. Een energiebedrijf krijgt een certificaat voor een bepaalde hoeveelheid opgewekte groene stroom. Deze certificaten worden verleend door CertiQ (zie Meer info). Op het moment dat een leverancier de stroom aan de eindgebruiker verkoopt, wordt het certificaat uit de handel genomen. Zo kan de geproduceerde groene elektriciteit maar één keer worden verkocht.
28. Kan ik voor groene stroom mijn eigen leverancier kiezen?
Ja. U kunt tegenwoordig zelf kiezen bij welk energiebedrijf u groene elektriciteit wilt afnemen. Overigens geldt die vrije keuze sinds 1 juli 2004 ook voor 'gewone' (grijze) stroom. Elektriciteit (en gas) kunnen worden gekocht bij de traditionele energiebedrijven en bij nieuwe leveranciers. Leveranciers aan kleinverbruikers hebben een leveringsvergunning nodig. Alle leveranciers met een vergunning zijn te vinden op de website van de toezichthouder DTe: http://www.dte.nl
29. Wat gebeurt er als ik wil veranderen van leverancier?
U meldt zich aan bij de nieuwe aanbieder. Op het aanvraagformulier vult u uw meterstand in, uw adresgegevens en de naam van uw oude leverancier. De nieuwe aanbieder zorgt vervolgens voor de afhandeling. Van hem krijgt u ook de rekening. Daarop staat een bedrag voor het netwerktarief (kosten van de netbeheerder) en een bedrag voor de geleverde groene elektriciteit. De meterkast en de aansluitingen blijven echter wèl de verantwoordelijkheid van het 'oude' energiebedrijf.
30. Wat wil de overheid met groene stroom?
De overheid heeft als doelstelling dat in 2010 9 procent van de in Nederland verbruikte elektriciteit duurzaam is opgewekt, voor 2020 is de doelstelling 17. De overheid heeft enige tijd via de Wet milieukwaliteit elektriciteitsproductie (MEP) de Nederlandse productie van groene energie gestimuleerd. Deze subsidie is in 2006 echter stopgezet. Een nieuwe regeling voor productie van duurzame elektriciteit zit in de planning, maar zal op zijn vroegst in 2008 in werking treden. Zie ook nieuwsbericht Nieuwe stimuleringsregeling duurzame energieproductie. Voor meer info, zie http://www.minez.nl.